Spotkanie odbędzie się 6 kwietnia o godzinie 17:30.

Zapraszamy na promocję książki Urszuli Biel, która ujawnia zagadki górnośląskich, także bytomskich kin w latach 1918-1939. W omawianym okresie film stał się najważniejszą gałęzią kultury popularnej. Przyjrzymy się tutejszym kinom, ich właścicielom oraz publiczności. Na spotkaniu poznamy mapę kin nie tylko samego Bytomia, ale jego ówczesnych dzielnic: Rozbarku, Bobrka, Miechowic, Szombierek. Zajrzymy do kultowego kina Gloria-Palast, dowiemy się, kto chodził do kina, co oglądano, jako dobierano muzykę do pokazów, czy dźwięk wpłynął na seans filmowy. Pokażemy też film „Higiena małżeńska” (Austria, 1922), który ujawnia więcej o okresie, w którym powstał niż wiele dokumentów pisanych.

O książce
Książka Urszuli Biel stanowi kontynuację pierwszej monografii autorki, dotyczącej kinematografii województwa śląskiego w latach 1918-1939. Obszarem obecnych badań stała się prowincja górnośląska, czyli część regionu, jaka przypadła Niemcom po I wojnie światowej. Pracę oparto na szerokich kwerendach archiwalnych.
Na tle kontekstów historycznych (Niemiec, Górnego Śląska, kinematografii weimarskiej, hitlerowskiej, a także europejskiej i światowej) przyglądamy się lokalnej dynamice rozwoju omawianej dziedziny. W jej głównym polu widzenia są tutejsze kina, ich właściciele oraz menadżerowie. Równie ważne okazały się zachowania publiczności, będącej ważnym ogniwem zachodzących zmian.
W dotychczasowych badaniach nad historią Górnego Śląska dominowała kategoria relacji polsko-niemieckich. Nie zapominając o nich, autorka daje prymat fenomenowi kultury popularnej. W omawianym okresie jej najważniejszą gałęzią stał się film, który przeobraził lokalne społeczności, zdemokratyzował ich sposób uczestnictwa w kulturze oraz urównouprawnił formy spędzania wolnego czasu.

HIGIENA MAŁŻEŃSKA (Hygiene der Ehe) Austria 1922, 61’Reż. Wolf Junger, wyst. Julius Tandler, Prof. Moll, Prof. Spitzy, Oskar Frankl, Dr. Rubeska
Film edukacyjny (Aufklärungsfilm), który ujawnia więcej o okresie, w którym powstał niż wiele dokumentów pisanych. Opiera się na ideach wiedeńskiego eksperta ds. zdrowia, Juliusa Tandlera, związanych z powołaniem ośrodka poradnictwa małżeńskiego. Jego założeniem było, że kluczem do szczęśliwego małżeństwa jest zdrowie partnerów, a także wychowanie przedmałżeńskie oparte na pięciu zasadach: 1. Żenić się mogą tylko osoby zdrowe, 2. Potajemna choroba jest przestępstwem, 3. Płeć nie może być tajemnicą 4. Ciąża i poród to święte wydarzenia naturalne, 5. Szczęście w małżeństwie to zdrowe dzieci.
Film przenosi widzów w lata dwudzieste, kiedy teorie eugeniczne znalazły podatny grunt, jak pokażą przyszłe wydarzenia polityczne. Do zilustrowania tematu wykorzystano specjalnie opracowane animacje. Film pokazywano publiczności w ramach szeroko zakrojonego programu edukacji zdrowotnej w latach dwudziestych XX wieku.

Fragment recenzji
Urszula Biel, co uważam za wyjątkowo cenną cechę (…), podchodzi do każdego ustalenia źródłowego, każdego znaleziska, nieznanego detalu z precyzją paleontologia, ale i entuzjazmem odkrywcy. Po prostu czuje się, śledząc karty rozprawy, ogromną satysfakcję z rozpoznawania spraw i poznawania ludzi, którzy przed stu laty tworzyli zręby kinematografii tego kulturowego pogranicza. „Kultura filmowa prowincji górnośląskiej…” przenosi bowiem czytelnika w świat niemieckiej części Górnego Śląska, (…) akcentując transnarodowy charakter rekonstruowanego mikrokosmosu. (…) Lokalne i regionalne walory tekstu nie budzą wątpliwości. Także historyk środkowoeuropejskiej kultury, poszukujący szerszych znaczeń nie powinien być zawiedziony.
Ponadto czytanie rozprawy jest, dzięki umiejętnościom narracyjnym autorki po prostu przyjemne, co w przypadku rozpraw naukowych bynajmniej nie stanowi normy.
dr hab. Mariusz Guzek, prof. uczelni
Instytut Nauk o Kulturze | Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

Notka o autorce
Dr Urszula Biel – autorka monografii poświęconych historii kina na Górnym Śląsku (Śląskie kina między wojnami, czyli przyjemność upolityczniona, Katowice 2002, Kultura filmowa prowincji górnośląskiej. Kina, właściciele, widzowie, Poznań 2020) oraz licznych tekstów z zakresu tematyki rozpowszechniania i dystrybucji filmów w okresie lat 20. I 30. w publikacjach zbiorowych polskich i zagranicznych.
Ponadto animatorka kultury filmowej, prowadzi kino studyjne Amok w Gliwicach, uhonorowane nagrodą Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w kategorii „Kino” (2012) oraz „Edukacja filmowa” (2017). Laureatka nagrody Prezydenta m. Gliwice w dziedzinie kultury (1999). Od 2016 roku prezeska Śląskiego Towarzystwa Filmowego.• Książkę wydano w serii: Niemcy – Media – Kultura, pod patronatem Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego
Seria „Niemcy – Media – Kultura” poświęcona jest szeroko pojętej problematyce niemcoznawczej w perspektywie kulturowo zorientowanej wiedzy o mediach. Ukazują się w niej zarówno monografie autorskie, prace zbiorowe, antologie, jak i wydania krytyczne źródeł, poświęcone różnym aspektom kultury audiowizualnej niemieckiego obszaru językowego (w tym zwłaszcza filmowej i nowomedialnej) oraz relacjom polsko-niemieckim w tym zakresie.
Kolegium redakcyjne serii tworzą: Stefan Bednarek, Andrzej Dębski, Andrzej Gwóźdź – przewodniczący, Martin Loiperdinger, Krzysztof Ruchniewicz, Izabela Surynt, Marek Zybura

Skip to content